{"id":1593,"date":"2016-02-16T09:59:11","date_gmt":"2016-02-16T08:59:11","guid":{"rendered":"http:\/\/ksiazkiweterze.pl\/k2\/w1\/?p=1593"},"modified":"2016-02-18T17:03:33","modified_gmt":"2016-02-18T16:03:33","slug":"wywiad-z-grzegorzem-filipem","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/ksiazkiweterze.pl\/k2\/w1\/2016\/02\/16\/wywiad-z-grzegorzem-filipem\/","title":{"rendered":"Wywiad z Grzegorzem Filipem"},"content":{"rendered":"

$\"IMG_0030a\"$ <\/a><\/p>\n

\u201eBo ksi\u0105\u017ck\u0119 najlepiej zaczyna\u0107 jesieni\u0105\u2026\u201d.<\/strong><\/p>\n

Widz\u0105c w tytule s\u0142owo \u201emi\u0142o\u015b\u0107\u201d czytelnicy spodziewaj\u0105 si\u0119 romantycznej historii. Nieco ckliwej, mo\u017ce troch\u0119 trudnej, ale z happy endem. W „Mi\u0142o\u015bci pod koniec \u015bwiata” tak nie jest\u2026<\/strong><\/p>\n

R\u00f3\u017cne bywaj\u0105 oblicza mi\u0142o\u015bci, a zwi\u0105zki miewaj\u0105 rozmaity przebieg, nie zawsze szcz\u0119\u015bliwy. Pomys\u0142 tej ksi\u0105\u017cki narodzi\u0142 si\u0119 jesieni\u0105 2012 roku. Siedzia\u0142em nad planami innej powie\u015bci, kt\u00f3rej akcja mia\u0142a si\u0119 rozwija\u0107 w latach 80. By\u0142 ju\u017c nawet tytu\u0142 \u2013 \u201eU schy\u0142ku lata\u201d. Pod koniec pa\u017adziernika spad\u0142 \u015bnieg, a potem przyszed\u0142 d\u0142ugi ciep\u0142y listopad. W\u0142a\u015bnie wr\u00f3ci\u0142em z wyjazdu w okolice Skierbieszowa, gdy media usi\u0142owa\u0142y o\u015bmieszy\u0107 lub zatuszowa\u0107 informacj\u0119, \u017ce eksperci by\u0107 mo\u017ce znale\u017ali we wraku \u015blady trotylu b\u0105d\u017a nitrogliceryny. A ja pomy\u015bla\u0142em, \u017ce chc\u0119 wreszcie napisa\u0107 ksi\u0105\u017ck\u0119 o mi\u0142o\u015bci. I z po\u0142\u0105czenia tych trzech element\u00f3w \u2013 reakcji na zak\u0142amanie, zachwytu nad pi\u0119knem doliny Wolicy i t\u0119sknoty za napisaniem romansu \u2013 narodzi\u0142a si\u0119 ta powie\u015b\u0107. Przeczyta\u0142em wtedy \u201ePrawiek\u201d Olgi Tokarczuk, gdzie znalaz\u0142em sztywny podzia\u0142 na kobiety i m\u0119\u017cczyzn, dwa nieprzeniknione \u015bwiaty, przy czym prawdziwe problemy maj\u0105 tam tylko kobiety, i pomy\u015bla\u0142em, \u017ce to nieprawda, \u017ce przecie\u017c mo\u017cna pokaza\u0107, jak uczucia m\u0119\u017cczyzny i kobiety odbijaj\u0105 si\u0119 nawzajem niczym w lustrze. D\u0142ugo pisa\u0142em t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119, by\u0142y liczne przerwy, z pocz\u0105tku brakowa\u0142o mi pomys\u0142u na zako\u0144czenie, on przyszed\u0142 p\u00f3\u017aniej.<\/p>\n

Spos\u00f3b przekazania silnych emocji w tej ksi\u0105\u017cce jest trudny do opisania. Pokusz\u0119 si\u0119 o por\u00f3wnanie do bomby z lontem stoj\u0105cej z dala od ognia, cho\u0107 w jego zasi\u0119gu. Jedna ma\u0142a iskra wystarczy, by powsta\u0142 wybuch. W \u201eMi\u0142o\u015bci pod koniec \u015bwiata\u201d w\u0142a\u015bnie tak jest, akcja si\u0119 toczy, rzeczy si\u0119 dziej\u0105, czytelnik uk\u0142ada sobie wszystko w g\u0142owie i nagle nast\u0119puje \u201ebum!\u201d A po tym \u201ebum!\u201d trudno si\u0119 pozbiera\u0107\u2026<\/strong><\/p>\n

Dla dobra czytelnik\u00f3w nie zdradzajmy, na czym to \u201ebum!\u201d polega. Anna \u2013 w miar\u0119 swoich skromnych mo\u017cliwo\u015bci \u2013 walczy ze z\u0142em, Bernard si\u0119 poddaje. Chcia\u0142em napisa\u0107 po prostu zwyk\u0142y romans, lecz osadzaj\u0105c akcj\u0119 w dzisiejszej Polsce, nie mog\u0142em uciec przed problemami, kt\u00f3re nas gn\u0119bi\u0105. Czu\u0142em wtedy siln\u0105 presj\u0119 ze strony z\u0142ych, szkodliwych idei. Gdy obserwowa\u0142em ludzi, widzia\u0142em, jak bardzo s\u0105 zdezorientowani, cho\u0107 na poz\u00f3r okres ten mia\u0142 wyra\u017ane cechy \u201ema\u0142ej stabilizacji\u201d. Da\u0142em temu wyraz w ksi\u0105\u017cce i to dlatego wysz\u0142o mi co\u015b wi\u0119cej ni\u017c tylko romans. \u201eMi\u0142o\u015b\u0107\u2026\u201d to powie\u015b\u0107 o dezorientacji i zagubieniu, bior\u0105cych si\u0119 z zak\u0142amania w przestrzeni mi\u0119dzyludzkiej. Anna jest dziennikark\u0105, lecz tak\u017ce matk\u0105 i \u017con\u0105, powa\u017cnie traktuje swoje zadanie, \u017cyje jednak w \u015bwiecie, kt\u00f3ry znamy. A przy tym zwala si\u0119 na jej g\u0142ow\u0119 zbyt du\u017co problem\u00f3w naraz\u2026<\/p>\n

\u201eMi\u0142o\u015b\u0107 pod koniec \u015bwiata\u201d to powie\u015b\u0107 subtelna i mocna zarazem. Autor wykaza\u0142 si\u0119 solidnymi pok\u0142adami wra\u017cliwo\u015bci\u2026<\/strong><\/p>\n

Chce mnie pani zapyta\u0107, jak to mo\u017cliwe? C\u00f3\u017c, zdarza si\u0119 to nawet facetom. Po lekturze \u201eAnny Kareniny\u201d by\u0142em ciekaw, czy uda mi si\u0119 stworzy\u0107 kobiec\u0105 posta\u0107, kt\u00f3ra mog\u0142aby zyska\u0107 sympati\u0119 czytelnik\u00f3w. Moja Anna zawdzi\u0119cza To\u0142stojowi imi\u0119 i ciemne w\u0142osy, poza tym ju\u017c chyba nic wi\u0119cej. Bohaterka \u201eStudni\u201d, Gra\u017cyna, nie wzbudza\u0142a ciep\u0142ych uczu\u0107, dla niekt\u00f3rych okaza\u0142a si\u0119 wr\u0119cz odstr\u0119czaj\u0105ca. Natalia z powie\u015bci \u201ePomi\u0119dzy\u201d, kt\u00f3ra wyjdzie w tym roku, wydaje mi si\u0119 du\u017co sympatyczniejsza, ale zobaczymy, jak oceni\u0105 to czytelnicy. Powie\u015b\u0107 subtelna i mocna? \u0141adne okre\u015blenie, dzi\u0119kuj\u0119. Mo\u017ce jest po prostu tak, \u017ce ta moc bierze si\u0119 z nagromadzenia subtelno\u015bci, r\u00f3\u017cnych szczeg\u00f3\u0142\u00f3w\u2026<\/p>\n

Co Pana urzeka w Zamojszczy\u017anie, jej nieznanych, a mo\u017ce zapomnianych albo jeszcze nieodkrytych zak\u0105tkach?<\/strong><\/p>\n

Pag\u00f3rkowaty teren, pokryty patchworkiem p\u00f3l i \u0142\u0105k, irokezy traw na miedzach, ro\u015blinno\u015b\u0107 ukrai\u0144skich step\u00f3w, dziko\u015b\u0107 g\u0142\u0119bokich jar\u00f3w i w\u0105woz\u00f3w, kt\u00f3r\u0105 dostrzeg\u0142 i przetworzy\u0142 literacko Sienkiewicz, kiedy bawi\u0142 u Czach\u00f3rskiego w Grabowczyku, b\u0142\u0105ka\u0142 si\u0119 z dubelt\u00f3wk\u0105 po polach i szkicowa\u0142 \u201eNiewol\u0119 tatarsk\u0105\u201d. M\u00f3wi si\u0119, \u017ce tutejsze jary s\u0105 sceneri\u0105 miejsca, gdzie Horpyna wi\u0119zi\u0142a kniazi\u00f3wn\u0119 Helen\u0119. Malarstwo W\u0142adys\u0142awa Czach\u00f3rskiego to osobny temat, mia\u0142em nawet pomys\u0142, \u017ceby jeden z jego portret\u00f3w kobiecych (by\u0142 wspania\u0142ym portrecist\u0105 kobiet) umie\u015bci\u0107 na ok\u0142adce mojej ksi\u0105\u017cki.<\/p>\n

$\"IMG_1222\"$ <\/a><\/p>\n

Czym jest dla Pana pisanie ksi\u0105\u017cek, kreowanie \u015bwiata bohater\u00f3w i zdarze\u0144?<\/strong><\/p>\n

Mia\u0142o by\u0107 ono pr\u00f3b\u0105 zatrzymania czasu, ale to si\u0119 oczywi\u015bcie nie uda\u0142o. Pisanie jest dawaniem \u015bwiadectwa, sposobem szukania sensu, pr\u00f3b\u0105 zapisu kawa\u0142eczka \u015bwiata, kt\u00f3ry mnie otacza, rado\u015bci\u0105 tworzenia czego\u015b z niczego, jest w ko\u0144cu mo\u017cliwo\u015bci\u0105 wypowiedzenia swoich pogl\u0105d\u00f3w. Tak si\u0119 te\u017c sta\u0142o w \u201eMi\u0142o\u015bci\u2026\u201d, gdzie powiedzia\u0142em, co my\u015bl\u0119 o wsp\u00f3\u0142czesnym dziennikarstwie w Polsce. W pisaniu fascynuj\u0105ce jest kreowanie postaci, tworz\u0119 je od zera, nie wzoruj\u0105c si\u0119 na znanych mi osobach. Je\u015bli czasem kt\u00f3ry\u015b z moich bohater\u00f3w ma co\u015b z \u017cywego cz\u0142owieka, to tylko nieunikniony przypadek. Czym jeszcze jest pisanie? Jest\u2026 wszystkim.<\/p>\n

Czy pisarstwo mo\u017ce by\u0107 sposobem na \u017cycie? Zaw\u00f3d czy pasja?<\/strong><\/p>\n

Jestem redaktorem w miesi\u0119czniku, dziennikarzem, publicyst\u0105 \u2013 to moja praca zawodowa. Proz\u0119 beletrystyczn\u0105 uprawiam dopiero od siedmiu lat \u2013 zacz\u0105\u0142em do\u015b\u0107 p\u00f3\u017ano i wci\u0105\u017c si\u0119 ucz\u0119 \u2013 lecz od kiedy j\u0105 pisz\u0119, proza sta\u0142a si\u0119 wa\u017cna w moim \u017cyciu, mo\u017ce coraz wa\u017cniejsza. Dla beletrystyki porzuci\u0142em pisanie o muzyce, cho\u0107 jest ona obecna w ka\u017cdej mojej ksi\u0105\u017cce. Co\u015b trzeba wybra\u0107, je\u015bli nie ma si\u0119 drygu do \u0142apania wielu srok za ogon.<\/p>\n

Jakie ksi\u0105\u017cki lubi Pan czyta\u0107? (gatunek, konkretny pisarz?)<\/strong><\/p>\n

Czytam rzeczy bardzo r\u00f3\u017cne. Mo\u017ce ciekawsze b\u0119dzie, gdy powiem, co czyta\u0142em wtedy gdy powstawa\u0142a \u201eMi\u0142o\u015b\u0107\u2026\u201d. W pierwszym rozdziale jest mowa o \u201ePrzeprawie\u201d Cormaca McCarthy\u2019ego \u2013 czyta j\u0105 Bernard i ja j\u0105 wtedy czyta\u0142em. McCarthy uzyskuje g\u0119sto\u015b\u0107 poprzez opis czynno\u015bci, a nie opis szczeg\u00f3\u0142\u00f3w my\u015blenia i prze\u017cywania, jak to jest u mnie. Do Ksi\u0119gi Hioba wr\u00f3ci\u0142em celowo, bo mi si\u0119 przez chwil\u0119 wydawa\u0142o, \u017ce Bernard powtarza Hiobow\u0105 drog\u0119 i chcia\u0142em to sprawdzi\u0107. Czyta\u0142em wtedy jeszcze wyprane z psychologii \u201eW\u0142oskie szpilki\u201d Tulli, ksi\u0105\u017ck\u0119, kt\u00f3r\u0105 trzeba podziwia\u0107. Nie lubi\u0119 w niej natomiast obrazu wsp\u00f3lnoty jako osaczaj\u0105cej, z\u0142ej i nieczu\u0142ej. Czyta\u0142em \u201eZbyt wiele szcz\u0119\u015bcia\u201d Alice Munro (szczeg\u00f3lnie \u015bwietne jest pierwsze opowiadanie!), sprytnie z\u0142o\u017con\u0105 powie\u015b\u0107 \u201eBoiduda\u201d Jakuba Lubelskiego, kapitalny \u201eDom ciszy\u201d Orhana Pamuka, irytuj\u0105cy, lecz pe\u0142en smaczk\u00f3w \u201ePok\u00f3j Jakuba\u201d Wirginii Woolf, \u015bwietne \u201eNazwy\u201d DeLillo i rozczarowuj\u0105ce, cho\u0107 miejscami godne podziwu \u201e\u015alady krwi\u201d Jana Polkowskiego. Czyta\u0142em Rylskiego, My\u015bliwskiego, Kunder\u0119, Krasznahorkaia i \u201eHajs\u201d Jacka Bieruta. Czy to si\u0119 uk\u0142ada w jaki\u015b wz\u00f3r? \u2013 prosz\u0119 oceni\u0107.<\/p>\n

Czy jest gatunek literacki, po kt\u00f3ry si\u0119ga Pan niech\u0119tnie albo nigdy?<\/strong><\/p>\n

Jako czytelnik? Nie lubi\u0119 groteski, kt\u00f3ra opanowa\u0142a spor\u0105 po\u0142a\u0107 prozy wsp\u00f3\u0142czesnej w Polsce. Cz\u0119sto brak temu pisarstwu warto\u015bci poznawczych, uprawiaj\u0105 je autorzy, kt\u00f3rzy wszystko wiedz\u0105 z g\u00f3ry. Bana\u0142 i efekciarstwo. Swojej niech\u0119ci do takiej literatury da\u0142em wyraz w powie\u015bci satyrycznej \u201eCover\u201d. Okaza\u0142a si\u0119 ona jednak niecenzuralna i le\u017cy niewydana. Jej fragmencik zamieszczam na blogu.
\nJako pisarz nie pr\u00f3bowa\u0142em si\u0119 dot\u0105d zmierzy\u0107 z powie\u015bci\u0105 fantastyczn\u0105, a by\u0142 czas, \u017ce uwielbia\u0142em czyta\u0107 SF \u2013 Lema, Dicka, Strugackich itd. Ale nic straconego. Mam w planach dystopi\u0119 pod roboczym tytu\u0142em \u201eObca\u201d. Nie jest to pomys\u0142 na obna\u017cenie, czym si\u0119 ko\u0144czy utopia polityczna, spo\u0142eczna czy fundamentalizm religijny. Chcia\u0142bym pokaza\u0107, do czego prowadzi liberalny egoizm, d\u0105\u017cenie do przyjemno\u015bci za wszelk\u0105 cen\u0119, po trupach, a wi\u0119c b\u0119dzie to rodzaj dystopii obyczajowej.<\/p>\n

Dalsze plany? Praca nad kolejn\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0105?<\/strong><\/p>\n

W tej chwili pisz\u0119 powie\u015b\u0107 \u201ePi\u0119ciu\u201d, w kt\u00f3rej pi\u0105tka przyjaci\u00f3\u0142, ludzi w \u015brednim wieku, ulega presji o charakterze politycznym. Reaguj\u0105 na ni\u0105 konformistycznie, asekurancko, a ja si\u0119 przygl\u0105dam, jak oni przed sob\u0105 t\u0142umacz\u0105 w\u0142asne postawy. Jest to rzecz niepokoj\u0105ca, dotyka nas wszystkich. Gdyby mi si\u0119 uda\u0142o sko\u0144czy\u0107 t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119 do lata, mia\u0142bym spokojne wakacje.
\nMam pomys\u0142 na romans, nawet cykl romansowy. Mam du\u017co pomys\u0142\u00f3w. Dzi\u015b jeszcze nie wiem, kt\u00f3ry projekt podejm\u0119 na jesieni. Bo ksi\u0105\u017ck\u0119 najlepiej zaczyna\u0107 jesieni\u0105.<\/p>\n

$\"12509405_980723278659890_264484280640864921_n\"$ <\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u201eBo ksi\u0105\u017ck\u0119 najlepiej zaczyna\u0107 jesieni\u0105\u2026\u201d. Widz\u0105c w tytule s\u0142owo \u201emi\u0142o\u015b\u0107\u201d czytelnicy spodziewaj\u0105 si\u0119 romantycznej historii. Nieco ckliwej, mo\u017ce troch\u0119 trudnej, ale z happy endem. W „Mi\u0142o\u015bci pod koniec \u015bwiata” tak nie jest\u2026 R\u00f3\u017cne bywaj\u0105 oblicza mi\u0142o\u015bci, a zwi\u0105zki miewaj\u0105 rozmaity przebieg, nie zawsze szcz\u0119\u015bliwy. Pomys\u0142 tej ksi\u0105\u017cki narodzi\u0142 si\u0119 jesieni\u0105 2012 roku.<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[5],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/ksiazkiweterze.pl\/k2\/w1\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1593"}],"collection":[{"href":"http:\/\/ksiazkiweterze.pl\/k2\/w1\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/ksiazkiweterze.pl\/k2\/w1\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/ksiazkiweterze.pl\/k2\/w1\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/ksiazkiweterze.pl\/k2\/w1\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1593"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/ksiazkiweterze.pl\/k2\/w1\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1593\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1598,"href":"http:\/\/ksiazkiweterze.pl\/k2\/w1\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1593\/revisions\/1598"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/ksiazkiweterze.pl\/k2\/w1\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1593"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/ksiazkiweterze.pl\/k2\/w1\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1593"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/ksiazkiweterze.pl\/k2\/w1\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1593"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}